Gıda Güvenliği ve Hijyen

Kantin işletmecilerinin bilmesi gereken kurallar, el yıkama rehberi ve gıda alerjenleri.

İstanbul Kantinciler Esnaf Odası olarak, kantin işletmecilerimizin gıda güvenliği ve hijyen konusunda uyması gereken kuralları tek sayfada topladık. Güvenli gıda hazırlamanın altın kuralı temizliktir; aşağıdaki ilkeler hem sizin hem de hizmet verdiğiniz öğrencilerin sağlığı için temeldir.

Güvenli gıda hazırlamanın altın kuralı temizliktir. Gıdaları hazırlamaya başlamadan önce ve dokunduktan sonra ellerinizi 20 saniye süreyle ılık suda sabunla yıkayın.

Gıda Güvenliğinde 4 Altın Kural

Temizlik

Ellerinizi ve yüzeyleri sık sık yıkayın; mutfak ekipmanını temizleyip dezenfekte edin.

Ayırın

Çiğ ile pişmiş gıdaları ayırın; et ve sebze için farklı bıçak/ekipman kullanarak çapraz bulaşmayı önleyin.

Pişirme

Gıdaları uygun sıcaklık ve sürede pişirin; özellikle et, tavuk ve yumurtayı iyice pişirin.

Soğutma

Soğuk gıdaları soğukta, sıcak gıdaları sıcakta saklayın; bozulabilir ürünleri 2 saatten fazla oda sıcaklığında bırakmayın.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) “Güvenli Gıda İçin Beş Anahtar” ilkelerinden uyarlanmıştır.

Kantin İşletmecilerinin Uyması Gereken Kurallar

Personel ve Hijyen

  • İşe girişte ve çalışma süresince, hekimin ya da yetkili sağlık kuruluşunun uygun gördüğü aralıklarla sağlık muayenenizi yaptırın (gerekli görülürse portör tetkikleri dahil). Eskiden uygulanan sabit “3 ayda bir” zorunluluğu kaldırılmıştır; sıklık artık hekim ve iş güvenliği değerlendirmesine göre belirlenir.
  • Kantinde çalışan herkesin (bizzat çalışan işletmeci dahil) Halk Eğitim Merkezi’nden Hijyen Eğitimi Belgesi alması zorunludur.
  • Gıdalara dokunmadan önce ve sonra ellerinizi 20 saniye ılık suda sabunla yıkayın.
  • Uzun saçları bone ya da eşarpla örtün, beyaz önlük giyin; eldeki kesik ve yaraları yara bandıyla tamamen kapatın.
  • Çalışırken bilezik, saat, yüzük gibi takı takmayın.

Tedarik ve Ürün Güvenliği

  • Aldığınız ürünlerin son kullanma tarihini kontrol edin; tarihi geçen ürünleri kantininizde bulundurmayın.
  • Üretim izin belgesi olmayan firmalardan ürün almayın; merdiven altı üretim ve etiketsiz ürünlerden kaçının.
  • Tedarikçilerden ISO ve HACCP belgelerini isteyin; ürünlerin hijyenik ve sağlıklı olmasına dikkat edin.

Mutfak, Ekipman ve Çapraz Bulaşma

  • Kantininizde mutlaka akar sıcak su bulundurun.
  • Et ürünleri ile sebzeleri doğramak/kesmek için farklı bıçak ve ekipman kullanın.
  • Alet ve ekipmanları temizledikten sonra mutlaka dezenfekte edin.
  • Lambalarınızı korunaklı hâle getirin.
  • Yerle temas eden kasaların içine gıda koymayın.

Saklama ve Soğuk Zincir

  • Sıcak ürünleri sıcakta, soğuk gıdaları soğukta saklayın.
  • Süt, yoğurt, köfte ve yumurta gibi gıdaları tezgâhta bırakmayın, hemen buzdolabına koyun; 2 saatten fazla oda sıcaklığında bekletmeyin.
  • Meyve ve sebzeleri kullanmadan önce bol su ile yıkayın.
  • Gıdalar uygun koşulda saklanmazsa bozulur ve sağlığı tehdit eder; saklama koşullarına uyun.

Belge, Temizlik ve Atık

  • Temizlik planları oluşturun ve yaptığınız temizlikleri kayıt altına alın.
  • Sağlık Bakanlığı'ndan onaylı bir kuruluşa ilaçlama yaptırın; firmadan mesul müdür ve yetki belgelerini isteyin.
  • Kantininizi TS 13284 standardına uygun hâle getirin.
  • Lavabolarda biriken yiyecek artıkları bakteri için ideal ortamdır; lavaboyu periyodik olarak klorlu su veya temizlik maddesiyle dezenfekte edin.
  • Kullanılmış atık kızartma yağlarını Çevre Bakanlığı'ndan lisanslı firmaya dekont karşılığı teslim edin.

El Yıkama Rehberi

Ellerinizi ılık su ile ıslatın.01

Ellerinizi ılık su ile ıslatın.

Sabunu ellerinizin her tarafına dökün.02

Sabunu ellerinizin her tarafına dökün.

Avuç içlerinizi ve parmak aralarınızı ovalayın.03

Avuç içlerinizi ve parmak aralarınızı ovalayın.

Ellerinizin her tarafını 20 saniye boyunca sabunla yıkayın.04

Ellerinizin her tarafını 20 saniye boyunca sabunla yıkayın.

Ellerinizi bol su ile durulayın.05

Ellerinizi bol su ile durulayın.

Ellerinizi kâğıt havlu ile kurulayın; üstünüze sürerek kurulamayın.06

Ellerinizi kâğıt havlu ile kurulayın; üstünüze sürerek kurulamayın.

Ne Zaman El Yıkanmalı?

  • Dışarıdan eve/işe gelince
  • Her yemek öncesi ve sonrası
  • Her tuvalet çıkışında
  • Burnunuzu elledikten, öksürüp-hapşırdıktan sonra
  • Çamur/toprak ile temas ettikten sonra
  • Parayı elledikten sonra
  • Saçınızı taradıktan ve elledikten sonra
  • Hasta birine dokunmadan önce ve sonra
  • Hayvanları elledikten sonra
  • Kimyasal madde ve temizlik malzemelerine dokunduktan sonra

Gıda Alerjenleri — En Önemli 14 Alerjen

Gıda alerjisi olan müşterileriniz için ürünlerinizde aşağıdaki alerjenlerin bulunup bulunmadığını bilmeli ve sipariş öncesi bilgilendirmelisiniz.

1Glüten içeren tahıllar
2Kabuklular (crustacea)
3Yumurta
4Balık
5Yer fıstığı
6Soya fasulyesi
7Süt ve süt ürünleri (laktoz dâhil)
8Sert kabuklu meyveler (fındık, badem, ceviz, antep fıstığı…)
9Kereviz
10Hardal
11Susam tohumu
12Kükürt dioksit ve sülfitler
13Acı bakla (lupin)
14Yumuşakçalar (mollusca)

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü — Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliği.

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Bağlayıcı kaynak, 5996 sayılı Kanun ile T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın ilgili düzenlemeleridir. Mevzuat zaman içinde değişebilir; güncel yükümlülükler için resmî kaynakları esas alınız.

Son güncelleme: 15 Haziran 2026